[ 1463 ] باب [ بيست و چهارم ] : اندر اورام و بثور كه به ظاهر بدن پديد آيد و آنچه به ظاهر تن تعلق دارد اين باب ، مشتمل است بر چند فصل . [ 1464 ] فصل [ اول ] : در اورام و بثور « 1 » و آكله « 2 » و جذام « 3 » و مانند آن اين فصل ، متضمّن است بر چند مقاله : [ 1465 ] امّا ورم ، زيادتى غير طبيعى است كه در عضو حادث شود از مادهء فضليّهء ممدّده به حيثيتى كه ضرر رساند بالفعل و درد كند به مس يا به غير مس . « و بها يفرق فى الورم و النفخة » . امّا بثور ، عبارت است از ورم كه خردتر باشد . [ 1466 ] مقالهء [ اول ] : اندر فلغمونى « 4 » « هو بالفاء المفتوحة و قال الرازى بالقاف » . و آن ، ورم غليظ كثير الانتفاخ است كه مادهء او خون باشد . و علامت او ، كثرت انتفاخ عضو و شدت حرارت و وجع و ضربان است و تمدد و حمرت ورم و عظم نبض و سرخى بول و از شأن اين ورم است كه چون دست بر وى گذارند از شدت ضربان دست را دفع كند . و بايد دانست كه عضو متورم چندان‌كه كثير الشرائين بود ، درد و ضربان [ آن در اثر فشار ] بيشتر بود .

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Pustules . ( 2 ) . قاموس القانون : Cancrum ; phagedena ; corroding ulcer ; rodent ulcer . ( 3 ) . قاموس القانون : Leprosy ; lepra . ( 4 ) . قاموس القانون : Phlegrnon ; phlegmona .